چشمه های آب گرم مطالعاتی در منطقه رامسر در فاصله بین شهر تنکابن از استان مازندران و شهر چابکسر از استان گیلان قرار دارد. رخنمون این چشمه های آب گرم در واحدهای سنگی آهک - دولومیت تریاس بالایی - ژوراسیک میانی، دولومیت های سازند الیکا به سن تریاس و پادگانه های شنی قدیمی به سن کواترنر می باشد. به منظور تعیین میزان آلودگی ژئوشیمیایی چشمه های آب گرم رامسر 9 نمونه آبی جهت عملیات آنالیتیکی برای تعیین غلظت 72 عنصراصلی و فرعی با دقت قسمت در بیلیون توسط دستگاه پلاسمای القایی جرمی، از چشمه های آب گرم مطالعاتی برداشت گردید. با توجه به اهمیت بررسی اولیه زمین شناسی پزشکی چشمه های آب گرم رامسر و مخاطرات ناشی از مقادیر بیش از حدمجازاین عناصر خطرناک، در این تحقیق پس از اندازه گیری نمونه های آبی 9 چشمه های آب گرم، ترسیم نقشه های هم غلظت و مقایسه مقادیر بدست آمده با استانداردهای جهانی، مشخص گردیده شد که مقادیر عناصر آنیون کلر، بور، آرسنیک، آلومینیوم، اورانیوم، سدیم، منگنز، جیوه، آهن نسبت به استانداردهای اعلام شده جهانی بیش از حدمجاز می باشند.

چشمه های آبگرم و معدنی از جمله زیباترین جاذبه های زمین گردشگری در سراسر دنیا می باشند که سهم زیادی در صنعت گردشگری برخی کشورها دارند. در کشور ایران بیش از 460 چشمه آبگرم شناسایی شده است و به نظر می رسد چشمه های شناسایی نشده دیگری نیز وجود داشته باشند. جنبه های مختلف این چشمه ها از قبیل مظهر چشمه ها، حوضچه ها و آبراهه ها، رسوب ها با ترکیب شیمیایی و رنگ متفاوت، پوشش های جلبکی متنوع، برخی بناهای تاریخی مرتبط با چشمه ها و مناظر طبیعی اطراف آنها گردشگران بسیاری را به خود جلب می نماید. جنبه گردشگری مهمتر چشمه های آبگرم، استفاده از آن ها در مسایل درمانی می باشد که سابقه بسیار طولانی در ایران و جهان دارد. کاربری های درمانی چشمه های آبگرم ارتباط زیادی با ویژگی های ژئوشیمیایی آب آنها دارد و از این نظر چشمه های آبگرم ایران دارای تنوع ژئوشیمیایی قابل توجهی می باشند. با وجود پتانسیل های بالای گردشگری این چشمه ها، معرفی بین المللی و داخلی خوبی در رابطه با آنها انجام نشده و امکانات بهداشتی و رفاهی موجود در محل برخی از چشمه ها مناسب نیست. شناسایی و مطالعه علمی چنین چشمه هایی در کنار فراهم نمودن امکانات رفاهی می تواند ایران را به عنوان یکی از قطب های گردشگری طبیعی و درمانی دنیا مطرح نماید.

هدف از این پژوهش، بررسی خصوصیات هیدروژیوشیمیایی چشمه های آب گرم مربوط به میدان زمین گرمایی خوی-ماکو، تاثیر واحدهای سنگی و نقش سیالات هیدروترمال بر افزایش غلظت عناصر در ترکیب آب چشمه ها و تخمین دمای مخزن بود که برای این منظور در شهریورماه 1397 از آب چشمه های گرم و سرد منطقه مطالعه شده نمونه برداری صورت گرفت. نتایج بررسی های هیدروشیمیایی نشان می دهد آب چشمه ها جزء رده آب های محصور و کم عمق با تیپ بی کربناته سدیک است، به طوری که مقدار Na و HCO3 به ترتیب 736 و 2122 میلی گرم بر لیتر می رسد. نتایج بررسی نسبت های مختلف یونی و نمودار های هیدروژیوشیمیایی نشان داد زیاد بودن غلظت عناصر در ترکیب آب چشمه بیشتر مربوط به تاثیر سنگ های میزبان و فرایند تعویض یونی است. در چشمه های آب گرم با غلظت زیاد HCO3, Na و عناصر فرعی As و B با مقادیر 47/1 و 7/0میلی گرم بر لیتر، به دلیل نبود سنگ های تبخیری، همچنین به دلیل حضور توده های گرم ماگمایی در اعماق، منشا این یون ها می تواند به جدایش آن ها از سیستم ماگمایی و هیدروترمال مرتبط باشد. آب های حرارتی منطقه مطالعه شده بر اساس دیاگرام Na-K-Mg جزء آب های نابالغ است، بنابراین نتایج حاصل از ژیوترمومتر های کاتیونی با دمای مخزن بین 22 تا 667 درجه سانتی گراد نمی تواند از صحت و دقت کافی برخوردار باشد. بر اساس نتایج حاصل از ژیوترمومترهای سیلیس، شاخص اشباعیت کانی های کوارتز و کلسدونی و مدل اختلاط آنتالپی سیلیس دمای مخزن خیلی زیاد نیست و حدود 70 تا 78 درجه سانتی گراد برآورد می شود.

زمینه و هدف: آب استخرها در اثر اضافه شدن موادی از بدن شناگران مانند مو و میکروب های فلور دستگاه تنفسی آلوده می شود. در صورت کافی نبودن مراحل تصفیه، آب استخر ناقل خوبی برای انواع بیماری های مختلف می باشد. این مطالعه در راستای ارزیابی کیفیت آب چشمه آبگرم صورت گرفت.مواد و روش کار: پژوهش حاضر از نوع توصیفی- مقطعی می باشد. در این مطالعه نمونه برداری در سه ماه و به صورت دو بار در ماه به روش مرکب در طی ماه های تیر تا شهریور از داخل استخر و منبع آبگرم برداشت گردید. در این مطالعه میزان کلر آزاد باقیمانده، دما، pH، کدورت، ORP،DO ،EC ، آزمایشات مربوط به توتال و فیکال کلیفرمها، استافیلوکوکوس اورئوس، سودوموناس آئروژینوزا، HPC مطابق مرجع بین المللی «روشهای استاندارد برای آزمایشات آب و فاضلاب» انجام و در نهایت داده های بدست آمده توسط نرم افزارهای Excel و SPSS16 مورد آنالیز قرار گرفت.یافته ها: نتایج نشان داد میانگین دما در استخر بالاتر از حد استاندارد و میانگین pH در حد استاندارد می باشد. نتایج نشان می دهد در ماه های مرداد و شهریور بیشترین آلودگی کلیفرم ها در استخر درتیر ماه بیشترین آلودگی مریوط به سودوموناس آئروژینوزا بوده است.نتیجه گیری: آلودگی آب چشمه آبگرم در برخی از دوره ها بالاتر از حد استاندارد می باشد که می تواند ناشی از عواملی همچون عدم کفایت کلرزنی، تصفیه ناکافی و یا نامناسب بودن نقاط کلرزنی باشد. لذا مدیریت مناسب و پایش مداوم آبهای گرم معدنی امری لازم به منظور حفاظت بهداشت عمومی به شمار می آید.